Les archives des Bulles

Wat een hoax ons kan leren ofwel, het bewijs dat de RTBF lef kan tonen

mardi 26 décembre 2006, par François Schreuer

Toutes les versions de cet article : [français] [français]

Voor al diegenen wiens ogen niet genageld waren aan hun televisietoestel, ik hoop dat ze met velen waren, wil ik beginnen met de gebeurtenissen in kwestie te
beschrijven. De RTBF heeft in de vooravond al zijn programma’s onderbroken om aan te kondigen dat Vlaanderen zijn onafhankelijkheid verklaarde. De ’Regionale Raad van Vlaanderen’ (overmoedig parlement genoemd) zou de onafhankelijkheid verklaard hebben van het vlakke land, dikke Jean (Jean Van Co) hebben laten staan voor een massa verdwaasde Walen en de koning doen emigreren naar het buitenland. Hierop volgde een speciale uitzending dat helemaal verzonnen was waarin op voorhand opgenomen reportages en interviews waarbij de bekende personen naar elkaar uithaalden, zich afwisselden.

Het was allemaal te onwaarschijnlijk, er teveel over, de manier waarop ongeloofwaardige gebeurtenissen elkaar opvolgden. Het vertrok bij de droevige
(lamentabele) acteer prestatie van José Happart die een interview gaf tot de
volkomen onkunde van het parlement om een standpunt in te nemen, waarvan de
vergadering in het allergrootste geheim zou zijn gehouden (natuurlijk, anders zou het op iedereen zijn lippen staan). Een meest opmerkelijke vergetelheid was dat er in Vlaanderen geen politieke meerderheid bestaat dat zou instaan om voor de onafhankelijkheid te stemmen (om te regionaliseren, dat wel ; om onafhankelijkheid op cultureel vlak ook MAAR niet voor de onafhankelijkheid zelf). Hiernaast kon men merken dat de gebruikelijke rode vierhoek, die soms aanwezig is gedurende uitzendingen van de RTBF, die vooravond versierd was met een afbeelding van ’Pornocrates’ (zie illustratie). Een icoon getekend door Felicien Rops waarvan het gebruik door de ploegen van de RTBF tot vele hypotheses zouden kunnen leiden. Precies alsof ze gedurende zulks ingrijpende gebeurtenissen, de tijd zouden vinden om dit kleine logo te ontwerpen. Alsof de ironie die ervan afdruipt niet toepasselijk is bij zo’n gebeurtenis.

De eerste les die men hieruit kan trekken is dat de gebeurtenis volledig
geloofwaardig overkomt bij een gedeelte van de bevolking, enigszins wel op een
verwonderlijke manier. Genoeg blijkbaar om emotionele reacties uit te lokken bij
sommigen zodat de RTBF verplicht (verplicht ?) werd om een tekst te voegen aan zijn programma’s dat duidelijk vermeldde dat het verhaal geheel fictief was ("Ceci est une fiction"), gelukkig toch want terugkeer naar de normale gang van zaken.
Daarnaast werden enkele web servers plat gelegd (waarvan die van de RTBF niet de
minste is en gedurende enkele uren onbereikbaar was). De forums in aller heil door actualiteit sites opgericht, werden massaal bestormd met verzuurde reacties. Men kan echter opmerken dat de enige, grote verontwaardiging van deze naïeve mensen is dat ze in de maling zijn genomen op de meest grove manier. Men kan wel stellen, in hun verdediging, dat het geheel werd uitgezonden door een vooraanstaande publieke omroeper en dat dit enkele ethische vragen met zich meebrengt, op journalistiek vlak. Echter wel niets dat vergeleken kan worden met de voorverteerde programma’s die de RTBF (andere kanalen ook) dagelijks serveert en dan wel aanvaardt wordt door de kijkers. Een boodschap komt het duidelijkst naar voren uit al deze drama : men neemt alle kijkers voor dwazen.

Laten we toch eerlijk zijn. Wie enigszins over een kritisch denkvermogen beschikte, in zijn eenvoudigste vorm, kon in enkele seconden wel inschatten dat het hele verhaal niets anders was dan een grap (een hoax). Men moest slechts de radio beluisteren, het web bezoeken of zappen naar een ander kanaal, dat in alle zekerheid wel enige serie, telefilm of andere onverteerbare schijt in alle decadentie had geprogrammeerd. Programma’s die in het licht van de gebeurtenissen wel hun audimat hebben moeten zien smelten (denkt men, hoopt men
zelfs) door de creatieve uiting van de RTBF journalisten (alhoewel, net iets te
geïnspireerd door een zekere Orson Welles). Het is juist deze wedloop naar de
audimat dat men zou kunnen bekritiseren, leest men als kritiek. Wat dan nog ? De
opdracht van de openbare omroep is juist om mensen te doen nadenken en op een
grotere schaal dan enkel de intellectuele elite, die toch maar weinig tijd
doorbrengt voor de televisie. De RTBF heeft zijn slag kunnen halen. Zij heeft alles ingezet op de intelligentie van zijn kijkers en op hun kritisch denken, dit alles omarmd met humor.

Geweldig, de RTBF slaagt met deze gewaagde actie twee vliegen in éne klap. Aan de ene kant heeft ze het debat open gelegd over een zeer omstreden en problematische politieke vraagstelling, nl. het debat over de toekomst van België (dit wordt later besproken). Daarnaast heeft de actie de vinger gezet op een nog groter politieke vraagstelling/issue, waarover er bijna nooit gepraat wordt, nl. de politieke rol van de communicatiemiddelen (medias). Op één van de forums waarop ik deze avond geweest ben, was er een gechoqueerde internet gebruiker, die het volgende schreef, « Ik vind dat de zending van de RTBF een zware manipulatie was van de publieke opinie/mening. Het bewijst hoe erg media en televisie in het bijzonder, gevaarlijk zijn tegenover de democratie. Dit is een feit dat zo veel mogelijk herhaalt mag worden. Maar het is niet met die ’hoax’ dat televisie het gevaarlijkst is, in tegendeel doordat zulke gewaagde programma’s hevige en kritische bedenkingen verwekken. Televisie is juist het gevaarlijkst wanneer ze met haar zachte muziekje mensen tot slaap brengt, wanneer ze door weglatingen van informatie liegt, wanneer ze werkelijk de publieke opinie manipuleert - wat ze dagelijks doet, wat ook Francois de Brigode en Yves Thiran hierover mogen denken. Moesten al de mensen die deze avond werden beetgenomen ervan bewust worden dat men ze zo gemakkelijk misleidt, enige kritische houding aannemen ten aanzien van de media inhoud die ze opslorpen, het nieuws beginnen verifiëren aan de hand van verschillende bronnen en niet meer alles klakkeloos geloven wat er op de televisie wordt uitgezonden – wel, de winst van de gebeurtenis zou enorm zijn.

Voor de mogelijkheid tot deze kritische reflecties, « Petje af ! » aan de
journalisten van de RTBF, die hierdoor openbare dienst verdient hebben. Daarnaast mag men niet vergeten dat de RTBF billenkoek verdient voor het laag niveau en teveel aan reclame van de dagelijkse programma’s.

Dit initiatief heeft dus de kans gegeven om met meer vastberadenheid, de kwestie van de toekomst van België te stellen. Deze vraag die niet ernstig bekeken wordt, lost zichzelf op door erosie, wat het ergste is dat kan gebeuren. De indruk die na dit avontuur boven het lawaai uitrijst (tijdelijk hoopt men), dezelfde die mijn Franstalige medeburgers uitdrukken, is deze van slonzige mensen die plotseling beginnen brullen als men begint te spreken over het veranderen van ’ons België’, maar die niets doen om haar te doen overleven. Zeer concreet gezegd zouden al die onnozele of plezante reacties op de forums moeilijk beter kunnen trekken op het negatieve imago dat een zekere aantal Vlamingen zich over de Walen of de Brusselaars maken. Ik ben ervan overtuigd dat een gemeenschaps gevoel iets kan betekenen op Belgisch niveau en dat er bouwgrond/grondstoffen (en niet alleen op vlak van voedsel) bestaan om de Vlamingen daarvan te overtuigen. Hiervoor moet men uit de huidige situatie geraken, uit deze ongelooflijke combinatie tussen minachting en miskenning van Vlaanderen en de geïnternaliseerde vrees (enkel dit kan de paniek verklaren) dat men ons kan laten vallen, een gebeurtenis waaraan de Walen toch genoeg geloofwaardigheid schenken om deze zending van de RTBF serieus te nemen. Ik versta echter mijn tijdsgenoten niet, hun vuile strijdigheid en om eerlijk te
zijn, ook hun nauwkeurige middelmatigheid niet.

Spijtig genoeg stralen de politieke figuren hetzelfde beeld uit (zoals bij een
democratie hoort), immers klaar om de één of andere overeengekomen dwaasheid te
zeggen om op die manier toch eens voor de televisie te staan (maar alvast nooit om over serieuze vragen zoals de ontmanteling van de openbare diensten, de vreselijke afdrijving van de antiterroristische wetgeving, aanrakingen van de mensen rechten in de gesloten centra’s, de algemene onzekerheid,...) en die zich uitputten in overdreven verklaringen over het gebrek aan verantwoordelijkheid waarvan de RTBF blijk heeft gegeven. Ik vind dit gedrag minachtend. Wie zal dus durven om, dankzij de uitgestoken en reddende hand van de RTBF, de vraag van de toekomst van België te verklaren. Geen enkele politieke ’tenor’ lijkt het.

Mille mercis à Jon & Ann pour la traduction.

Messages

  • Ik kom ietwat later terug om dit uit te leggen maar ik wou absoluut als eertse op je eerste nederlandstalig publicatie reageren :-)

  • Tel est le titre d’un article paru dans le journal LE SOIR du mercredi 27/12/2006

    Institutions / B Plus, mouvement pour le fédéralisme d’union, pourfend les arguments des indépendantistes

    Le "Manifeste pour une Flandre indépendante", rédigé en novembre 2005 par le groupe de réflexion In de Warande, est loin de provoquer l’unanimité en Flandre.
    Rudy Aernoudt, auteur de "Wallonie-Flandre, Je t’aime moi non plus" et actuel secrétaire général du département de l’économie flamande, avait déjà balayé, en septembre dernier, les critiques des séparatistes qui pourfendaient l’importance excessive des transferts Nord-Sud, freinant le développement du Nord du pays : à contre-courant, Aernoudt plaide pour une collaboration interrégionale accrue et ramène à trois modestes euros ce que chaque Flamand paie chaque jour à leur pair wallon.

    Cette fois, c’est B Plus, mouvement pluraliste pour le fédéralisme d’union qui, dans un rapport serré, recale les analyses des indépendantistes flmands.

    Trois Flamands pur beurre ont rédigé leur réponse aux économistes réunis dans "In de Warande" : Luc Ryckaert, coordinateur du groupe "Socialistes Progressistes Belges (SPB-BPS), Tony Van De Calseyde, jeune juriste qui préside le mouvement et Luc Van Coppenolle, ex-président du CVP d’Audenaarde ne sont pas de vieux belgicains nostalgiques de l’Etat unitaire.

    22,2% de séparatistes

    Ils plaident même pour une nouvelle réforme susceptible de mieux faire fonctionner le fédéralisme. Partisans d’une circonscription unique, susceptible de contraindre les politiques d’une communauté à s’intéresser à ce qui se passe de l’autre côté de la frontière linguistique, les porte-parole de B Plus réclament un accord interculturel entre nos trois Communautés, une redistribution de comlpétences et un splitsing de l’arrondissement B-H-V sans élargissement de la Région bruxelloise. Ils refusent toute tentative de régionalisation de la sécurité sociale.

    B Plus constate que les auteurs du Manifeste ne sont pas représentatifs de la Flandre et s’inspirent d’un radicalisme nationaliste de droite, qui place le Vlaams Belang, dès la préface de leur ouvrage, au centre droit d’un échiquier politique flamand surlequel les nationalistes de la N-VA se situeraient ... au centre et dont l’extrême droite serait carrément absente ! Luc Ryckaert puise dans une enquête d’opinion réalisée en juillet dernier par les indépendantistes du Vlaamse Volksbeweging eux-mêmes le chiffre de 22,2% de Flamands se déclarant séparatistes (http://www.doorbraak.org) et rappelle que la quasi totalité de l’élite culturelle flamande s’oppose nettement à toute forme de splitsing.

    Au-delà des perceptions sur le devenir du pays, B Plus s’est intéressé au noeud des transferts, argument massue utilisé par les séparatistes pour exiger que la Flandre s’affranchisse du "boulet financier wallon". Pour Luc Van Coppenolle, les chiffres communiqués par les auteurs du Manifeste reposent sur des procédés de calculs contestables, en intégrant des montants qui ne corrsespondent pas à la définition habituelle des transferts.

    C’est ce qui expliquent, selon B Plus, pourquoi le montant des transferts Nord-Sud serait de 10,5 milliards d’euros annuels d’après les auteurs du Manifeste, soit le double (5,43 milliards) du chiffre avancé par la banque KBC, en mai 2003.
    Pour B Plus, le Manifeste pour l’Indépendance de la Flandre a utilisé des chiffres sujets à caution pour permettre de qualifier les transferts de phénoménaux alors qu’ils s’inscrivent dans un rapport normal, parfaitement dans la moyenne européenne.

    Les responsables de B Plus déclinent enfin les dangers du scénario séparatiste : instabilité politique que les investisseurs nationaux et étrangers redoutent comme la peste, tensions annoncées lors du partage de la dette, préjudice en Flandre causé par un protectionnisme wallon contraint de se protéger de la concurrence fiscale, dédoublement coûteux des institutions restées fédérales, délocalisation des institutions européennes de Bruxelles, déficit d’image internationale ...

    Et, pour ceux qui pointent en exemple le divorce à l’amiable prononcé entre Tchéquie et Slovaquie, l’étude démontre que la réussite des deux nouveaux Etats est très loin des espoirs affichés en 1993, année de la scission de la Tchécoslovaquie et ... de la création de l’Etat fédéral belge.

    Renseignements : B Plus

    Source : Le Soir

  • J’ai cru un moment que t’avais été vachement vite pour apprendre le néerlandais ! De quoi en boucher un sacré coin à Leterme !

    Mais c’était, il est vrai, encore plus onwaarschijnlijk que le scénario de l’indépendance flamande vue par la RTBF...

  • Ce média, dans sa version flamande, informe et influence le lecteur différemment que dans sa version francophone.
    Voici un exemple d’un petit article paru dans le journal METRO (distribué gratuitement dans toutes les gares belges). Dès le départ, les titres choisis frappent immédiatement.

    La RTBF bloque ’Bye bye Belgium’

    Les responsables de la RTBF ont demandé aux organisateurs du Festival international des programmes audiovisuels qui se tient actuellement à Biarritz de ne pas diffuser le programme « Bye bye Belgium », qui devait y être montré samedi soir. En tant que productrice de ce fameux faux JT relatant la scission de la Belgique. La RTBF estime que cette diffusion est inopportune au moment où l’émission fait l’objet d’une procédure devant la Commission parlementaire de l’Audiovisuel et le Conseil Supérieur de l’Audiovisuel (CSA). La diffusion pourrait aussi être considérée comme une démarche mercantile, à savoir la promotion du livre écrit par l’un des auteurs de l’émission, Philippe Dutilleul, estime la RTBF.

    Onafhankelijk Vlaanderen mag niet naar Biarritz

    Het ophefmakende RTBF-programma "Bye-bye Belgium" mag niet vertoond worden op het internationaal festival van Biarritz. De nep-uitzending over de Vlaamse onafhankelijkheid staat zaterdagavond gepland op het internationale festival voor audiovisuele programma’s in de Franse stad, maar de Franstalige publieke omroep vraagt om de vertoning te schrappen. De verspreiding is « niet opportuun » omdat het programma voorwerp van een procedure is voor de parlementaire commissie audiovisuele media en van de Hoge Audiovisuele Raad, klinkt het. Daarom mag het al sinds 15 december niet meer getoond worden.